*Nisan ayına yağışlarla giren yöre çiftçisi bayramda çifte bayram havası yaşadı. Aylar sonra rahmetin Batman Ovası’nda etkili olması çiftçiyi mutlu etti. Ramazan Bayramı Tatili'nin son günlerinde petrol kentinin ilk caddesi olarak bilinen eski Ofis, günümüz de ise 1. Cadde olarak bilinen güzergahta yürüdüğümüzde şehrin eski isimleriyle karşılaştık. İraz’lar, Güneş’ler, Yanar’lar ve Gülsever’ler o güzergahtan kopmayan birkaç isim…

*1. Cadde’deki eski esnafın çoğu yok ama o güzergahı terk etmeyen Batman’ın bazı aileleri de var. Manifaturacılığı yıllardır sürdüren İraz’lar, yine aynı caddede, farklı sektörlerde çalışan Güneşler ve Gülsever’ler de Batman’ın çekirdeği olan, diğer tabirle Batman’ın ‘İstiklal Caddesi’ konumundaki 1. Cadde’den kopamıyor…

O CADDE DE KOYU SOHBET
Tanıdığımız eski esnafları görünce ister istemez duygulanıyor ve içimiz içimiz ısınıyor.

Bu sıcaklığın nedeni, eski günlerde her şey dost sıcaklığında olduğu ve yapıldığı içindir.

Esnaflar bizim yakın akrabamız gibi bir his uyandırıyordu.

Belki de daha fazla  kar etme hırsları olmadan ticaret yaptıkları içindi.

Ramazan Bayramı Tatili'nin son günlerinde çarşı-pazarda gezinirken, ki bizim gezintimiz biz farkında olmadan saha çalışmasına dönüşüyor ya!

Bu gezintide yolumuz Batman’ın ilk çarşısına düştü.

Toprak Mahsulleri Ofisi 2010 yılına kadar Batman’ın bir diğer sembolü olan dev silolar bu güzergahın son durağı sayılırdı.

Batman Tüpraş Rafinerisi  kurulduğunda henüz belde olan ‘Batman’da kurum ve kuruluşlar arasında, TPAO'dan sonraki ilk kamu teşebbüsü eski TMO'ydu.

70 Yıl öncesinin fotoğraf karelerinde DDY Gar binasının yanı başında olan tek resmi bina TMO stok ambarlarıydı.

Nereden nereye…

70 Yıllık şehir tarihimizin ana caddesi olan ve günümüzde dar bir sokağı andıran ‘Ofis Caddesi’  Batman’ın nostalji çarşısına dönüşmüş artık.

50-60 Yıl önce bu güzergahta manifaturacılar vardı.

Bir de Sümerbank…

Eski Belediye Başkanvekili Şevket Akın’ın evine giden sokak ile Akın’ın alt katında olan Sevenler Kahvesi, çevresinde Seyran Sineması, Ammo Nadir’in fırını, eski terzilerin bulunduğu Güneşler Pasajı, Siverekli Mahmut Nazlı’nın giyim mağazasının olduğu mekanların olduğu yerler, Kentsel Dönüşüm’ü bekler gibi kendi kabuğuna çekilmiş.

Şehrin ilk çarşısındaki esnaflar çoktan yer değiştirmiş.

İlk berberlerden Davut, Şehmus, İsmet ve Kemal Okan kardeşler Bahri Bayhan'ın ve Abdulkadir Acar’ın çırakları o güzergahta mesleklerini devam ettiriyorlar belki de.

Bir de 40 yıldır 1. Cadde’nin hiç değişmeyen kahvecisi Siverekli Cuma Usta.

1’inci Cadde’den geçerken yolun kaldırımında sohbet edenler arasında İraz’lar, Güneş’ler ve Yanar Aileleri'nden yakından tanıdığımız dostlarımız vardı.

O güzel insanlarla şehrin eski mekanlarını, yer değiştirenleri konuştuk.

İstanbul ile Batman arasında mekik dokuyan İraz ve Güneş ailesinin mensupları, büyüklerinin ayak izlerinin olduğu 1. Cadde’den kopamadıklarını söylüyorlardı.

O eski çarşıyı hareketlendirmek için yerel yönetimden beklenen bazı projelerden söz edip durdular.

“BU GÜZERGAHTAN VAZGEÇEMEYİZ"
1968 Yılında ‘Toprağın Kanı’ filminin çekildiği Batman’da bir set de bu güzergahtaydı.

İlk Belediye Başkanı merhum Sait Ramanlı’nın ve TPAO eski Batman Bölge Müdürlüğü’nün destek verdiği o film, Antalya Altın Portakal’da birinciliği elde etmişti ama jüri son anda o siyah-beyaz filmi bazı nedenlerden ötürü elemişti.

O filmin neden birincilikten ikinciliğe düşürülmesinin sebebini de başka bir yazımızda değerlendireceğiz.

Batman’ın ilk Esnaf Kefalet Kooperatif Başkanı aslen Midyatlı Necati Arıkan’dı.

Arıkan, girişimci bir esnaf ve STK temsilcisiydi.

Annesi ‘Seyran’ adına Batman’da ilk sinemayı kurduğunda çevresinin tepkisiyle karşılaşmıştı;

“Necati bey siz nasıl annenizin adını sinemaya veriyorsunuz?” diyen çevreye tepki gösteren Arıkan, ikinci sinemaya da yine adı ‘Mehtap’ olan bir yakınının adını vermişti.

O sinema Aydınlıkevler ile Kısmet Mahallesi’nin kesiştiği bölgedeydi.

Halen 1. Cadde’ye gittiğinizde ‘Seyran Sineması’ adı konuşulur.

Günümüzde sinemalar yok.

Oysa 1965-75 yılları arasında ailecek yazlık sinemaya gidilirdi.

Bir masal gibi değil mi?

Hayır masal değildi, gerçeğin ta kendisidir.

Ayrıca sinema aileler için vazgeçilmez bir etkinlikti.

Kısmet Mahallesi’nden SSK (Şimdiki adıyla İluh) hastanesine kadar olan mesafe ‘Mehtap Caddesi’ olarak anılırdı.

Bu şehir her yönüyle dünden daha geride.

Elimizde dünyayı içine taşıdığımız telefonun olması dünden çok ileride olduğumuzu göstermez, teknoloji olacak belki de ileride ama diğer yönlerden hep geride.

Nereden nereye geldik...

Turgut Özal Bulvarı’ndan tutun da Havalimanına kadar uzanan Gültepe’de sayısız kafe var.

Yabancı isimlerle anılan kafe ve mekanlarının adlarını pek çok kişi telaffuz etmekte zorlanıyor.

Şehrin dününe tanıklık edenler, güzel eserlerle aramızdan ayrıldılar.

Yeniye dair hayatımıza giren bir marka, bir eser ve halka mal olmuş bir markamız yok.

Bu arada diğer şehirlerde özellikle İstanbul’da çok önemli başarılara imza atan ve marka yaratan hemşerilerimizin hakkını teslim edelim ve başarılarının devamını dileyelim.

Her şeye rağmen bu şehrin geleceğinden yine de umut varız.

Hep yazdık ya! Tekrar yazmaktan beis görmüyoruz;

Batman ülkenin en dinamik şehridir.

Sağlıkla kalın…